Labels

Thursday, June 18, 2026

Τ’ αδέρφια του δρόμου - Συλλογή διηγημάτων της Βασιλικής Νευροκοπλη - εκδ. Αρμός

 



Οπισθόφυλλο


Από μικρή, η μαμά με αποκαλούσε «Πορτογύρα». Και είχε δίκιο.

Δεν ήθελα να μένω στο σπίτι. Να παίρνω τους δρόμους ήθελα.

Έτσι μεγάλωσα. Στις λαϊκές αγορές και στα παζάρια.

 Στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Στη Θεσσαλονίκη και σε όλους τους τόπους που αξιώθηκα να ταξιδέψω.

Τόση ήταν η λαχτάρα μου να συναντώ άγνωστους ανθρώπους, που πολλοί το καταλάβαιναν και μου εξιστορούσαν τους καημούς και τα πάθη τους.

Κάθε συνάντηση κι ένα θαύμα. Κάθε άνθρωπος σημαντικός μέσα στην ανωνυμία του, πολύτιμος στην ταπεινή ζωή του. Κάθε ψυχή κι ένα φως κρυμμένο.

Τους είμαι βαθιά ευγνώμων. Μ’ έκαναν δική τους κι έγιναν δικοί μου. Κι έφτασαν να είναι τόσοι πολλοί, που αισθάνομαι πως έχω παντού συγγενείς. Παντού αδέρφια.

Η παρούσα συλλογή διηγημάτων είναι ένα κεράκι για όλους. Τους εδώ και τους εκεί.



Wednesday, June 17, 2026

Ο «Ελβετός» που μας υπενθύμισε τι θα πει «Έλληνας» - Ανδρέας Καλανδράνης - Master chef 10

Γιατί όλη η Ελλάδα λάτρεψε τον Ανδρέα; 

Τι ξύπνησε μέσα μας; 

Τι τον ξεχώρισε από όλους τους παίκτες και άγγιξε τις πιο κρυφές χορδές μας και τις έκανε να τραγουδήσουν και πάλι ένα παλιό, ξεχασμένο, αρχαίο τραγούδι;

Με μια λέξη: το φιλότιμο! 

Το ελληνικό φιλότιμο που όμοιο δεν υπάρχει στον κόσμο.

Αυτό το φιλότιμο που οδήγησε την Αντιγόνη να κοντραριστεί με την εξουσία και τον Κρέοντα και να θάψει τον αδερφό της. 

Γιατί το φιλότιμο πάει χέρι χέρι με τη γενναιότητα.

Η αρετή του Ανδρέα τον ξεχώρισε και κατάφερε να ενώσει τους παίκτες «εις το εμείς και όχι εις το εγώ». Γιατί το εγώ διχάζει, το κακό διχάζει, η ζήλια, ο φθόνος διχάζουν -κι αυτό οι Έλληνες το γνωρίζουμε καλά. 


Θα πρέπει, λέω, ο Ανδρέας να είναι μακρινός απόγονος του μοναδικού γνήσιου κυβερνήτη της χώρας μας, του Καποδίστρια, που τον τιμούν ακόμα με μεγάλη αγάπη στην Ελβετία που την έκανε χώρα παραδειγματική στην άμεση δημοκρατία της.

Θα πρέπει να είναι και απόγονος του Κολοκοτρωνη που ένωσε τους Έλληνες και τους οδήγησε στη νίκη αλλά και που με μακροθυμία συγχώρεσε τον φονιά του γιου του.

Γιος του Θεού είναι ο Ανδρέας -και πάντα κάτ’ αναλογία- που θυσιάστηκε για να σωθούμε και ζήτησε από τον Πατέρα του να συγχωρέσει τους σταυρωτές του.


Σε μια Ελλάδα όπου έχασε τον αρχαίο της προσανατολισμό και το βυζαντινό της ήθος που ήταν πάντοτε στραμμένο στα επέκεινα, σε μια Ελλάδα που κυριαρχεί το κυνήγι του χρήματος, της δόξας και της προβολής, ο Ανδρέας μας έδειξε πως υπάρχουν σημαντικότερες αξίες στη ζωή, όπως η

καλοσύνη.

Ο Ανδρέας δεν είναι απλώς ο αδιαμφισβήτητος νικητής του Μαστερ σεφ. Είναι ο νικητής της ζωής. Είναι ο Έλληνας που όλοι μας λησμονήσαμε γιατί τον καταχωνιάσαμε μέσα μας παρασυρόμενοι από φτηνές αξίες.

Είναι η σπίθα που μας αφύπνισε και ξυπνήσαμε από τον λήθαργο του ατομισμού μας.

Αλλά αυτό είναι ο Έλληνας. Τουαρκεί μια σπίθα για να ξαναβρεί τον εαυτό του. Ενα παράδειγμα που θα τον συνταράξει. Κι όλα αλλάζουν. 

Αυτό το παλικάρι μάς επέστρεψε τον εαυτό μας και στον εαυτό μας.

Σε ευχαριστούμε πολύ, Ανδρέα!

Δεν έκανες περήφανους μόνο τους γονείς και τους παππούδες σου, αλλά όλη την Ελλάδα!


Le « Suisse » qui nous a rappelé ce que signifie « grec »

Pourquoi toute la Grèce a-t-elle aimé Andreas ? 

Qu'est-ce qui s'est réveillé en nous ? 

Qu'est-ce qui l'a distingué de tous les joueurs et touché nos cordes les plus cachées et les a fait chanter à nouveau une vieille chanson oubliée, ancienne?

En un mot: le philotimo! 

Le philotimo grec qui n'existe pas dans le monde.

Ce philotimo qui a conduit Antigone à rivaliser avec le pouvoir et Créon et à enterrer son frère. 

Parce que le philotimo va de pair avec la bravoure.

La vertu d'Andreas s'est démarquée et a réussi à unir les joueurs "en nous et non dans l'ego". Parce que l’ego divise, le mal divise, la jalousie, l’envie divise – et les Grecs le savent bien. 

Nous devrions, je dis, Andreas être un lointain descendant du seul véritable dirigeant de notre pays, Kapodistrias, qui l'honore encore avec beaucoup d'amour en Suisse qui a fait d'elle un pays exemplaire dans sa démocratie directe.

Il doit aussi être un descendant de Kolokotronis qui a uni les Grecs et les a conduits à la victoire mais aussi qui, avec des souffrances de longue date, a pardonné au meurtrier de son fils.

Le fils de Dieu est André – et toujours par analogie – qui a été sacrifié pour être sauvé et a demandé à son Père de pardonner ses crucifix.

Dans une Grèce où elle a perdu son orientation ancienne et son éthique byzantine qui a toujours été tournée vers au-delà, dans une Grèce qui domine la poursuite de l'argent, de la gloire et de la promotion, Andreas nous a montré qu'il y a des valeurs plus importantes dans la vie, comme la

La gentillesse.

Andreas n'est pas seulement le gagnant incontesté du chef. Il est le vainqueur de la vie. Il est le Grec que nous avons tous oublié parce que nous l’avons enterré à l’intérieur de nous, séduit par des valeurs bon marché.

C’est l’étincelle qui nous a réveillés et nous nous sommes réveillés du sommeil de notre individualisme.

Mais c'est le Grec. Il faut une étincelle pour se retrouver. Un exemple qui l'accablera. Et tout change. 

Ce garçon nous est retourné à nous-mêmes.

Merci beaucoup, Andrea!

Vous avez rendu fiers non seulement vos parents et grands-parents, mais aussi toute la Grèece.










Tuesday, February 24, 2026

Ο Μικρός Μονομάχος Της Βασιλικής Νευροκοπλή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη


 Ο νέος κύκλος εκδοτικής συνεργασίας εγκαινιάστηκε με ένα πολύ αγαπημένο βιβλίο των εφήβων που ζητούν επίμονα τα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία της χώρας μας, τον Μικρό Μονομάχο που κυκλοφορεί πλέον από τις Εκδόσεις Πατάκη-Patakis Publishers.

Το εφηβικό μου μυθιστόρημα το είδαμε από την αρχή με επιμελήτρια και διορθωτή και οι μικρές πινελιές αλλαγών θεωρώ πως το έκαναν ακόμη καλύτερο. Αν και πρωτοεκδόθηκε το 2017 από τις εκδόσεις Λιβάνη, παραμένει επίκαιρο και όπως μου λένε συχνά οι εκπαιδευτικοί είναι το αγαπηένο βιβλίο ακόμη και παιδιών που δεν αγαπούν το διάβασμα.
Η χαρά μου είναι μεγάλη, όπως και η συγκίνησή μου.
Η συνεργασία με τους ανθρώπους των εκδόσεων Πατάκη ήταν άριστη, άκρως επαγγελματική και διαποτισμένη διάκριση και ευγένεια.
Τους ευχαριστώ όλους θερμά και ιδιαιτέρως την Έλενα Πατάκη για την εμπιστοσύνη!
Αυτό είναι μόνο το πρώτο βήμα. Να είμαστε γεροί και θα ακολουθήσουν και άλλα...

Tuesday, October 28, 2025

Ελσίνκι



Σε άλλα κλίματα, γεωγραφικούς παράλληλους, φυσικά τοπία, εξοικειώνομαι με ανοίκεια ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά και άγνωστες νοοτροπίες. Κινούμαι και ανασαίνω δίχως σκέψεις. Ο αέρας ψυχρός, αέναο ψιλόβροχο, βαρύς, μελαγχολικός ουρανός, σώματα ευθυτενή, λεβέντικα, ορμητικά τη μέρα, μεθυσμένα τη νύχτα. Εκεί μακριά, στη Φιλανδία.

Περπατώ λαίμαργα, παρατηρώ, οσμίζομαι βλέμματα, χειρονομίες, γέλια, τα ηχοχρώματα των φωνών. Μήπως κάτι βαθύτερο αντιληφθώ πέραν της επιφάνειας που συνήθως εξαπατά.
Μπαίνω στα αδηφάγα πολυκαταστήματα να ζεσταθώ. Ούτε πωλητές ούτε πελάτες. Νέκρα. Τα προϊόντα μονάζουν ανέγγιχτα. Πού και πού κάποια γερόντια πιασμένα αγκαζέ σεργιανούν στους διαδρόμους. Μετά τον Covid όλοι πλέον ψωνίζουν από το ίντερνετ, μας εξηγεί η φιλανδή φίλη. Γι’ αυτό αδειασαν τα μαγαζιά. Είναι βέβαια και το κρύο, αλλά το κρύο πάντα ήταν.

Προχωρώ στο σούπερ μάρκετ να ψωνίσω κάτι για να μαγειρέψω. Εδώ, λέω με το νου μου, τόσες λίμνες, τόσα ποτάμια, ε, θα βρω κανένα ψάρι. Οι πάγκοι των ψυγείων όμως δεν έχουν ούτε λέπι. Τίποτα φρέσκο. Δεκάδες μαγειρεμένα φαγητά παρελαύνουν μπροστά μου, ενώ πίσω μου, στα άλλα ψυγεία, πλήθος σαλάτες απ’ τις οποίες επιλέγεις τι θέλεις, το βάζεις σε ένα μπολ, το ζυγίζεις, πατάς τον κωδικό και μετά το πληρώνεις στο μηχάνημα. Κάποια ταμεία έχουν υπάλληλο -ακόμη. Τα νέα παιδιά δεν πηγαίνουν όμως εκεί. Τα κάνουν όλα μόνοι τους. Κανένας δεν χρειάζεται κανέναν.
Κοιτάζω στον χάρτη πόσο κοντά είναι το Ελσίνκι με την αγία Πετρούπολη. Η φίλη, μάς εξηγεί πως ο Ρώσο - Ουκρανικός πόλεμος αποτέλεσε το τέλος του τουρισμού για τη χώρα μιας και προερχόταν σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα από τη Ρωσία.
Η Φιλανδία δέχθηκε κύματα μεταναστών και προσφύγων που εργάζονται χρόνια εδώ, αλλά οι γραφειοκρατικές διαδικασίες μπορεί να καθυστερήσουν τόσο πολύ ώστε μετά από χρόνια να βγεί απόφαση απέλασης. Ο χθεσινός ταξιτζής ήταν ένα συμπαθέστατο παλικάρι από το Μαρόκο. Σπουδάζει τη μέρα ακτινολόγος και για να τα βγάλει πέρα εργάζεται τη νύχτα στο ταξί.
Στις μέρες μας όμως η χώρα δέχεται και κύματα φοιτητών και φοιτητριών από τις ΗΠΑ. Πολλά νέα παιδιά -και εξαιρετικά μυαλά βεβαίως- εγκαταλείπουν την Αμερική και τις σπουδές τους εκεί φοβούμενα για το τι μπορεί να τους συμβεί. Η Φιλανδία κάνει τα πάντα για να τα πάρει στα δικά της πανεπιστήμια.

Ο μικρόσωμος άντρας που περπατά μπροστά μου φτύνει σε κάθε τενεκέ που συναντά σαν να έχει αποφασίσει πως όλοι οι τενεκέδες είναι για φτύσιμο. Ρωτώ κατά διαστήματα νέους ανθρώπους στο δρόμο πώς θα πάω στο λιμάνι. Μου απαντούν πολύ πρόθυμα αλλά κανείς δεν μου δείχνει με το χέρι του την κατεύθυνση. Ανοίγουν όλοι το κινητό τους και μου δείχνουν τον χάρτη. Μοιάζει να μην υπάρχει μακρύτερος ορίζοντας από αυτόν που κρατούν στο χέρι. Και μένει μόνος ο ορίζοντας. Μόνος ο ουρανός. Μόνη και η θάλασσα που δεν την κοιτάζει κανείς.
Λέμε να δοκιμάσουμε την τοπική κουζίνα και παραγγέλνουμε τάρανδο. Το παλιό εστιατόρια μου θυμίζει το ένδοξο -προ της ανακαίνισής του- Όλυμπος Νάουσα. Απλότητα, φινέτσα, καμία επίδειξη και πολλή ουσία. Τα φιλέτα του ταράνδου είναι ψημένα medium rear, όπως θα ψήναμε ένα rebeye. Συνοδεύεται από πουρέ πατάτας, ψημένο στο φούρνο και ωραία μελωμένο παστινάκι και ένα τηγανητό μπρόκολο -που δεν έπρεπε να μπει στο πιάτο, λίγο έλειψε να γίνει στάχτη. Ωστόσο, εξαιρετικό πιάτο και το κρέας του μυθικού για μας ζώου, κολακεύει τα ανώτερα γευστικά αισθητήρια. Μας σερβίρουν ένα τυρί που δεν είναι τυρί και ένα βούτυρο που δεν είναι βούτυρο. Τα περισσότερα από τα γαλακτομικά τους προϊόντα είναι χωρίς γλουτένη και λακτόζη διότι πάρα πολλοί άνθρωποι έχουν αλλεργίες. Εδώ θα πρέπει να ψάξεις πολύ για να βρεις ένα βούτυρο αληθινό.

Περπατώ ώρες στους μεγάλους δρόμους και αισθάνομαι παράξενα. Σαν να αιωρούμαι, σαν να μην πατώ γερά στη γη. Ένα αίσθημα ακριβώς αντίθετο με αυτό που βιώνω στην πατρίδα μου που ώρες ώρες νιώθω πως με ρουφά, με πίνει το χώμα και είμαι μισή μέσα, μισή έξω. Τι είναι αυτό; Είναι το κομμάτι του χρόνου, της ιστορίας, μικρής ή μεγάλης ιστορίας. Η Φιλανδία ως Φιλανδία είναι μια καινούργια χώρα. Αυτό της δίνει τη φρεσκάδα αλλά και την γοητευτική αλαζονεία των νειάτων, μα της στερεί το βάθος, το καταστάλαγμα, την επίγευση του παλιού κρασιού. Εύχομαι να είναι μακραίωνη η πορεία της και να το ζήσει.
Είναι ώρα να βγω κι εγώ τώρα από τη ζεστούλα στο κρύο, από την ασφάλεια του σπιτιού στην ανασφάλεια των δρόμων και να παραδοθώ στα θαύματα που με προσμένουν -πάντοτε έξω, σαν αλήτες αδέσμευτοι αναρχικοί και απρόβλεπτοι.

Wednesday, July 16, 2025

Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο - Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός - Κυριάκος Καλαϊτζιδης - Βασιλική Νευροκοπλη - Εν Χορδαίς


Μία επίγευση δροσοσταλίδας μάς άφησε η χθεσινή μας παράσταση: Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο, στη θρυλική Ροτόντα.
Δροσοσταλίδα που δεν ήσουν σίγουρος αν προερχόταν από κάποια αόρατη αρχέγονη πηγή ή από τα μυστικά δάκρυα των πολύπαθων προηγούμενων αιώνων που μας κράτησαν στοργικά σαν μάνα και παραμάνα στην αγκαλιά τους.
Δεν ήταν μόνο οι σεμνές μουσικές του Κυριάκου Καλαϊτζιδη και η αριστοτεχνική τους εκτέλεση από το μουσικό σχήμα Εν Χορδαίς  ούτε μόνο τα βαθυστόχαστα και τόσο συγκινητικά λογοτεχνικά κείμενα που είχα την τιμή να αναγνώσω.
Ήταν η ίδια η Ροτόντα και οι αντηχήσεις των θόλων της -που κάποιες φορές δυσκόλευε την καθαρή ακουστική- μα που  απηχούσαν σαν αντίλαλοι από τα βάθη της σπηλιάς του χρόνου τις αναρίθμητες φωνές όσων έζησαν πριν από εμάς παρέα με τα φτερουγίσματα στρατιών αγγέλων στους οποίους κάποτε αφιερώθηκε ο ναός αυτός.
Είμαστε βαθιά ευγνώμονες στους ανθρώπους που προσήλθαν και έγιναν συνταξιδιώτες μας σε αυτό το ιστορικό ταξίδι. Ευγνώμονες στις πέτρες του, στα αψιδωτά του παράθυρα και στα ψηφιδωτά του, στους σπουδαίους τεχνίτες του και σε εκείνους που τους ανταμείψαν γενναιόδωρα, όπως το άξιζαν. 
Ευγνώμονες στον μόχθο και στην αγάπη, στη μεγάλη τέχνη που είναι το χνάρι του Θεού στον κόσμο.
Ευχαριστούμε το Υπουργείο Πολιτισμού.

*οι φωτογραφίες είναι της Ελένης Μπάρκα.
Β.Ν






 

Friday, July 11, 2025

Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο - Ροτόντα - 14/07 & 15/07/25 Κυριάκος Καλϊτζιδης - Εν Χορδαίς

 


Η παράσταση«Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο»  που παρουσιάζουμε τη Δευτέρα και την Τρίτη στη Ροτόντα θα μπορούσε κάλλιστα να στεγάζεται κάτω από τον τίτλο «Η ζωή μετά τον θάνατο». 

Βλέπεις, κανένας θάνατος δεν εξαφανίζει ολότελα αυτό που κάποτε είχε πνοή, λόγο, άρωμα. 

Είμαστε απόγονοι κόκκων σιταριού που πέφτοντας στη γη καρποφόρησαν. Οι καρποί τους είμαστε. Τους κουβαλάμε στα σπλάχνα, στο αίμα, σε κάθε μας κίνηση και κάθε αστραπή του βλέμματος -συνειδητά ή ασυνείδητα. 

Πόσο μάλλον όταν μιλούμε για τον θάνατο μιας χιλιόχρονης και πλέον αυτοκρατορίας όπως της Βυζαντινής. 

Στη Θεσσαλονίκη έχουμε το προνόμιο να περπατούμε πάνω στο χώμα αυτής της αυτοκρατορίας, να θωρούμε στους δρόμους τα σπουδαία της έργα, να λειτουργούμε στους ναούς αυτούς που δέχθηκαν τους μεγάλους της βασιλείς και τις προσευχές των αναρίθμητων πιστών της. Οι πέτρες αυτές είναι ζωντανές, τα χώματα νοτισμένα δάκρυα, ο αέρας μοσχοβολά, αιώνες τώρα, θυμίαμα.

Η παράστασή μας θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως ένα μνημόσυνο για τους κεκοιμημένους λογοτέχνες μας που αποσπάσματα των έργων τους θα διαβαστούν, ώστε να πάρουμε έστω μια ελάχιστη γεύση από το πώς καρποφόρησε μέσα τους ο βυζαντινός τρόπος του «υπάρχειν»: 

Φώτης Κόντογλου, Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, Κωνσταντίνος Καβάφης, Γιώργος Θεοτοκάς.


Ένα μνημόσυνο ευλαβικό που -πώς αλλιώς;- συντελείται στη δική μας γλώσσα, όπως είναι η μουσική γλώσσα του Κυριάκου Καλαϊτζίδη -Kyriakos Kalaitzidis- που συνέθεσε μουσικά έργα ειδικά για την παράσταση αυτή αλλά και έργα λόγου σύγχρονων λογοτεχνών όπως του Γιώργου Σκαμπαρδώνη.


«Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο» είναι ένα κεράκι που ανάβουμε για να φωτιστεί ο εντός ημών κόσμος. Ένα κεράκι για όλους, ζώντες και κεκοιμημένους «ἵνα ὦσιν ἓν».  

Σας περιμένουμε για να το ανάψουμε όλοι μαζί. Γιατί πολλά κεριά ενωμένα κάνουν ένα μεγάλο, με φλόγα τόσο ισχυρή που μπορεί να φτάσει από τα έγκατα της γης στα αστέρια.


* Η πλατφόρμα κράτησης θέσεων άνοιξε σήμερα στις 12:00 το μεσημέρι. Οι θέσεις στη Ροτόντα είναι περιορισμένες, όσοι και όσες θέλετε να έρθετε κάντε τώρα κράτηση στο ακόλουθο λινκ:


https://allofgreeceone.culture.gov.gr/event/to-vyzantio-meta-to-vyzantio/?fbclid=IwY2xjawLXxVhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFzS3JaMnlwbm4xNnZQU3NTAR4oY9FcvEIFBhqdXfzVdMvvO49udMsFgozMCbAeg21Bxol3KOF9kxH9Gl-IVQ_aem_9anTLDkjqUzaSXdo7lIkaA